Mae Dame Nia Griffith AS wedi galw ar Llanelli i ddathlu bywyd a gwaith yr actores Hollywood a anwyd yn lleol, Rachel Roberts.
Gyda ychydig dros flwyddyn i fynd tan ganmlwyddiant geni’r actores, dywedodd Aelod Seneddol Llanelli ei bod yn bwysig na fyddai ei hetifeddiaeth yn cael ei hanghofio. Cafodd Rachel Roberts – a aned ar 20 Medi 1927 yn ferch i weinidog Bedyddiwr – rannau blaenllaw mewn ffilmiau arwyddocaol fel *Saturday Night and Sunday Morning* (1960) a *This Sporting Life* (1963), gan ennill dwy wobr BAFTA am yr Actores Orau ac enwebiad am Wobr yr Academi yn y broses.
Roedd ymddangosiadau ffilm nodedig eraill yn cynnwys *Murder on the Orient Express*, *Picnic Rock* ac *Yanks*, yn ogystal â pherfformiadau mewn nifer o gyfresi teledu adnabyddus yn yr Unol Daleithiau a’r DU, a gyrfa lwyfan a oedd yn cynnwys enwebiad am wobr Tony am ei rhan yn *Chemin De Fere* (1974).
Ar ôl dechrau ei bywyd yn Llanelli, aeth Rachel ymlaen i astudio ym Mhrifysgol Aberystwyth ac yn RADA. Wrth i’w bri a’i henwogrwydd gynyddu, priododd yr actor Rex Harrison ac yna ysgaru ag ef, cyn symud i Los Angeles. Bu’n byw yno nes iddi farw’n drasig trwy hunanladdiad yn 53 oed ym 1980.
Bellach, gyda phen-blwydd ei geni yn agosáu, mae Aelod Seneddol Llanelli, Dame Nia, yn credu y byddai hon yn gyfle perffaith i’r dref gofio, dathlu ac ymfalchïo yn llwyddiannau Rachel.
Dywedodd Dame Nia:
“Roedd Rachel Roberts yn adnabyddus ledled y byd am ei phresenoldeb pwerus ar y llwyfan ac ar y sgrin, ac am ei gallu i ychwanegu dyfnder, lliw ac ystyr i bob rôl a chwaraeodd. Yn y 1960au a’r 1970au, roedd hi’n enwog ac yn sicrhau theatrau a sinemâu llawn; roedd hi’n rhywun a oedd yn goleuo byd yr adloniant ble bynnag yr aeth.”
“O’i ??gwreiddiau yma yn Llanelli, defnyddiodd ei chefndir, ei phrofiadau bywyd a’i chryfder cymeriad i ennill bri yn y DU, yr Unol Daleithiau a thu hwnt. Gyda chanmlwyddiant ei geni yn agosáu’n gyflym, mae gennym gyfle delfrydol i nodi ei bywyd a dathlu un o’n pobl ni ein hunain a adawodd argraff mor barhaol ar Hollywood ac mewn mannau eraill.”
Ychwanegodd Dame Nia:
“Hoffwn annog unrhyw un sydd â gwybodaeth ddiddorol am Rachel, cysylltiadau â hi a’i theulu, neu unrhyw gofroddion o’i gyrfa amrywiol, i gysylltu â fy swyddfa. Yna gallwn ddechrau ystyried sut y gallwn weithio gyda’n gilydd i ddatblygu’r ffordd orau o’i chofio ac adeiladu ar ei hetifeddiaeth mewn ffordd a fydd, gobeithio, yn ysbrydoli pobl leol i ddilyn yn ei hôl-traed.”
Gallwch gysylltu â swyddfa Dame Nia Griffith AS drwy e-bost yn nia.griffith.mp@parliament.uk neu dros y ffôn ar 01554 756374.