Mae’r Fonesig Nia Griffith, Aelod Seneddol Llanelli, wedi cefnogi cyflwyniad Llywodraeth Lafur y DU o fesurau newydd a fydd yn rhoi hawliau ychwanegol i weithwyr i absenoldeb oherwydd galar.
Bydd pobl sy’n colli anwylyd neu’n profi colled beichiogrwydd, yn cael hawliau newydd i gymryd amser i ffwrdd o’r gwaith o dan newidiadau mawr a gadarnhawyd yr wythnos hon.
Mae’r Fonesig Nia wedi cefnogi galwadau ers tro byd am newidiadau i sicrhau na fydd unrhyw weithiwr yn poeni ynghylch a allant gymryd amser i ffwrdd o’r gwaith i alaru. Ar ôl blynyddoedd o anghysondeb a dryswch ynghylch yr amddiffyniadau y gallent fod â hawl iddynt, ni fydd yn rhaid i weithwyr sy’n galaru yn Llanelli ac ar draws y DU ymladd am amser i wella o golled mwyach.
Bydd hawliau cyfreithiol newydd i absenoldeb galar yn cael eu cyflwyno o fis Ebrill 2027 ymlaen i weithwyr sy’n colli priod neu bartner, rhiant, plentyn sy’n oedolyn neu frawd neu chwaer. Bydd Llywodraeth y DU hefyd yn cyflwyno mesurau i ehangu Absenoldeb Rhieni mewn Galar i fenywod a’u partneriaid, gan gynnwys darpar rieni mewn trefniadau crothgarwch sy’n profi colli beichiogrwydd cyn 24 wythnos – gan gynnwys gamesgoriad, terfyniadau a throsglwyddiadau embryo IVF aflwyddiannus – a fydd â hawl i hyd at bythefnos o absenoldeb di-dâl. Mae hyn yn rhoi’r amser a’r diogelwch angenrheidiol i bobl alaru yn ystod un o’r adegau anoddaf yn eu bywydau.
Bydd y cyhoeddiad hwn hefyd yn dod â chyfreithiau’r DU i’r 21ain ganrif gan y bydd hefyd yn cynnwys perthnasoedd llys, hanner, mabwysiadol, gofal gan berthynas a maeth nad oes ganddynt hawl gyfreithiol i absenoldeb galar ar hyn o bryd. Mae’r newidiadau sylfaenol hyn yn llenwi bwlch yn y gyfraith gyflogaeth sydd ar hyn o bryd yn golygu mai dim ond yn ôl disgresiwn y cyflogwr y gall gweithwyr gymryd absenoldeb oherwydd galar, gan gydnabod bod pob teulu yn haeddu’r amser a’r lle i alaru am y bobl maen nhw’n eu caru, a bod rhaid ymestyn Absenoldeb Profedigaeth Rhieni i’r rhai sydd wedi’u heithrio ar hyn o bryd. Gellir cymryd yr absenoldeb hwn yn hyblyg o fewn 56 wythnos i’r golled, gan gynnwys fel diwrnodau sengl, gan alluogi gweithwyr i alaru yn y ffordd sy’n gweithio iddyn nhw. Ni ofynnir nac ni fydd neb yn cael ei orfodi i ddarparu tystiolaeth o’u colled, gan helpu i amddiffyn preifatrwydd ac urddas gweithwyr ar adeg hynod ofidus.
Dywedodd y Fonesig Nia Griffith, Aelod Seneddol Llanelli:
“Mae teuluoedd yn haeddu amser i wella pan fyddant yn colli anwylyd, ac ni ddylai’r amser i alaru ddibynnu ar ble rydych chi’n gweithio. Rwy’n ddiolchgar i Lywodraeth Lafur y DU am wrando ar bryderon a chyflwyno hawl gyfreithiol newydd i absenoldeb profedigaeth i bob gweithiwr.
“Bydd y newidiadau hyn yn rhoi sicrwydd gwirioneddol ac amser i anadlu i deuluoedd sydd wedi torri eu calonnau yn Llanelli, gan roi’r hawl iddynt alaru am eu colled yn y ffordd sy’n eu helpu orau i ymdopi â chyfnod mor anodd.”
Dywedodd Kate Dearden, Gweinidog Gwladol Llywodraeth Lafur y DU dros Ddyfodol Gwaith:
“Ni ddylai neb orfod ymladd am amser i alaru. Mae’r newidiadau hyn yn cefnogi pobl sy’n mynd drwy rai o eiliadau anoddaf bywyd, pwy bynnag ydynt a ble bynnag y maent yn gweithio.
“Hoffwn ddiolch i’r ymgyrchwyr; mae eu dewrder a’u tystiolaeth wedi gwneud i’r newid hwn ddigwydd.”
Dywedodd Vicki Robinson, Prif Weithredwr Miscarriage UK:
“Rydym yn croesawu cyhoeddiad heddiw y bydd absenoldeb profedigaeth ar gyfer colli beichiogrwydd cyn 24 wythnos yn dod yn gyfraith ym mis Ebrill 2027, gyda chyfnod lleiafswm uwch o bythefnos o absenoldeb a hawl sy’n cydnabod partneriaid hefyd.
“Mae hwn yn gam pwysig wrth gydnabod colli beichiogrwydd fel profedigaeth a’r effaith ddofn y gall ei chael, ac rydym yn gobeithio y bydd yn darparu sylfaen i gyflogwyr fynd ymhellach. Rydym yn dal i gredu’n gryf y dylid talu am absenoldeb profedigaeth, a byddwn yn parhau i bwyso am hyn drwy ein hymgyrch ‘Leave for Every Loss’.
“Byddwn yn parhau i weithio gyda’r Llywodraeth i sicrhau bod y manylion a’r canllawiau yn darparu cefnogaeth ystyrlon a thosturiol i bawb yr effeithir arnynt gan golli beichiogrwydd.” Mae’r newidiadau sy’n ymwneud â cholli babi yn ystod beichiogrwydd yn adeiladu ar yr hawl bresennol i Absenoldeb Profedigaeth Rhieni ar gyfer rhieni sy’n profi geni marwolaeth ar ôl 24 wythnos o feichiogrwydd neu farwolaeth plentyn dan 18 oed. Ar hyn o bryd, mae’r llywodraeth yn cynnal adolygiad ehangach a chynhwysfawr o’r system absenoldeb a thâl i rieni, gan gynnwys meysydd fel ‘Deddf Hugh’ (Hugh’s Law) a hawliau rhieni sydd â phlant â salwch terfynol.