Mae cadw pobl yn ddiogel yn un o ddyletswyddau craidd unrhyw lywodraeth. Mae cael system blismona sydd wedi’i chyfarparu’n briodol, sy’n cael ei rhedeg yn effeithlon ac sy’n cael ei pharchu’n dda yn ganolog i gyflawni hynny.
Mae troseddau difrifol yn gostwng ond mae troseddau bob dydd fel ymddygiad gwrthgymdeithasol a dwyn o siopau yn dal i gynyddu, gan adael gormod o’n cymunedau lleol yn teimlo’n llai diogel.
Mae troseddau hefyd yn newid yn gyflym, gan ddod yn fwy trefnus, digidol, a thrawsffiniol ond, yn aml, mae ein plismona yn parhau i fod yn destun strwythurau a ffyrdd o weithio hen ffasiwn.
Mae mynd i’r afael â hyn yn gofyn am blismona cymdogaeth cryf sy’n cadw cymunedau’n ddiogel a phlismona cenedlaethol effeithiol i fynd i’r afael â throseddau difrifol a threfnedig.
Dyna pam mae gan y diwygiadau a gyhoeddwyd yr wythnos diwethaf gan yr Ysgrifennydd Cartref, Shabana Mahmood, botensial enfawr i drawsnewid y frwydr yn erbyn troseddu ac i roi anghenion pob dinesydd sy’n ufudd i’r gyfraith yn ein cymuned yn gyntaf.
Byddant yn cyflawni plismona gweladwy, hygyrch ac sy’n canolbwyntio ar y gymuned, gan gynnwys 13,000 o swyddogion cymdogaeth ychwanegol ledled Cymru a Lloegr. Ni fydd lladrad siopau, ymosodiadau ar weithwyr siopau a throseddau tebyg eraill yn mynd heb eu cosbi mwyach, fel y gwnaethant yn rheolaidd o dan y Llywodraeth Dorïaidd flaenorol, a bydd ffocws diwyro yn cael ei roi ar leihau biwrocratiaeth ddiangen a chofleidio’r cyfleoedd a ddarperir gan AI fel y gall mwy o swyddogion heddlu dreulio amser ar y bît yn hytrach nag y tu ôl i ddesg.
Bydd y cynlluniau’n chwyldroi arweinyddiaeth plismona, gan ddiddymu Comisiynwyr Heddlu a Throseddu a gwneud Prif Gwnstabliaid yn fwy tryloyw ac atebol am eu penderfyniadau a’u perfformiad.
Ochr yn ochr â hynny, bydd gostyngiad sylweddol yn nifer y gwahanol heddluoedd yn dileu dyblygu diangen ac yn arbed arian y gellir ei fuddsoddi wedyn mewn offer a thechnoleg newydd ar y rheng flaen. Bydd yr heddluoedd rhanbarthol newydd hyn yn cael eu hategu gan heddlu cenedlaethol newydd, y Gwasanaeth Heddlu Cenedlaethol (NPS). Bydd hyn yn cymryd mwy o gyfrifoldebau ymladd troseddu cenedlaethol, gan gynnwys plismona gwrthderfysgaeth, troseddau difrifol wedi’u trefnu a thwyll. Unwaith y bydd ar waith, bydd yn golygu nad yw heddluoedd lleol bellach yn cael eu tynnu sylw gan gyfrifoldebau cenedlaethol a fydd o fudd mawr i lawer o gymunedau, gan gynnwys y rhai yma’n lleol yn Llanelli.
Yn dilyn achosion proffil uchel diweddar, bydd y cynigion hefyd yn cymryd camau i wella diwylliant plismona, diwygio systemau fetio a chamymddwyn a mynd i’r afael ag ymddygiad anfoesegol a gwahaniaethol gan swyddogion.
Byddant yn creu gweithlu modern, lle mae gan brif gwnstabliaid fwy o hyblygrwydd i recriwtio a chadw’r rhai sydd â’r sgiliau sydd eu hangen i fynd i’r afael â’r bygythiadau yr ydym yn eu hwynebu. Bydd strategaeth gweithlu genedlaethol gynhwysfawr yn sicrhau bod gennym weithlu heddlu sydd â’r sgiliau i ddiwallu gofynion presennol a gofynion y dyfodol.
Bydd £115m yn cael ei fuddsoddi dros y 3 blynedd nesaf i alluogi mabwysiadu technolegau AI ac awtomeiddio yn gyflym ac yn gyfrifol, gan gynnwys cyflwyno’r defnydd o dechnolegau Adnabod Wynebau Byw (LFR), gyda 40 o faniau LFR newydd i’w defnyddio yng nghanol trefi ledled Cymru a Lloegr.
Fodd bynnag, mae atal bob amser yn well na gwella ac mae pwyslais newydd ar atal pobl rhag mynd i mewn i’r system cyfiawnder troseddol ac atal troseddu rhag digwydd yn y lle cyntaf hefyd yn cael ei groesawu. Bydd buddsoddi mewn rhaglenni ieuenctid, gwell cydlynu yn lleol ac yn genedlaethol i nodi problemau cyn iddynt waethygu, a gwell defnydd o ddata i gyd yn gwneud cyfraniad enfawr at hyn.
Mae bywyd yn newid yn gyflymach nag erioed o’r blaen, ac ni allwn ddibynnu mwyach ar yr hyn a allai fod wedi gweithio flynyddoedd yn ôl. Mae newid yn anochel ac o ran cadw ein strydoedd a’n cymunedau’n ddiogel mae’n gwbl hanfodol.
Mae’r cynigion hyn yn uchelgeisiol ond yn gyraeddadwy ac yn union yr hyn sydd ei angen yma yn Llanelli ac ar draws gweddill y wlad.